ArabicAzerbaijaniEnglishFrenchGermanRussianSpanishTurkish

Off Shore Hesabına Aktarılan Mevduatın İadesi İstemi - Zamanaşımının Başlangıcı

21 Aralık 2023, 07:11 - 163

Off Shore Hesabına Aktarılan Mevduatın İadesi İstemi - Zamanaşımının Başlangıcı


Bu kararı Favorilerinize Eklemek veya Kopyalayabilmek için giriş yapın veya üye olun
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
2020/8193
2023/31
2023-01-09





Özet:

Off shore alacaklarının tahsiline yönelik davalarda, zamanaşımının başlangıcının tespitinde off shore hesabına aktarma tarihinin esas alınması gerekir.

Ta­raf­lar ara­sın­da­ki ala­cak da­va­sın­dan do­la­yı ya­pı­lan yar­gı­la­ma so­nun­da İlk De­re­ce Mah­ke­me­sin­ce da­va­nın kıs­men ka­bu­lü­ne ka­rar ve­ril­miş­tir. 

Ka­ra­rın da­va­lı ve­ki­li ve ferî mü­da­hil Ta­sar­ruf Mev­du­atı Si­gor­ta Fonu (TMSF)  ve­ki­li ta­ra­fın­dan is­ti­naf edil­me­si üze­ri­ne, Böl­ge Ad­li­ye Mah­ke­me­sin­ce baş­vu­ru­nun ka­bu­lü ile İlk De­re­ce Mah­ke­me­si hük­mü kal­dı­rı­la­rak ye­ni­den esas hak­kın­da hü­küm ku­rul­mak su­re­tiy­le da­va­nın kıs­men ka­bu­lü­ne ka­rar ve­ril­miş­tir. 

 Böl­ge Ad­li­ye Mah­ke­me­si ka­ra­rı da­va­cı ve­ki­li, da­va­lı ve­ki­li ve ferî mü­da­hil TMSF ve­ki­li ta­ra­fın­dan tem­yiz edil­mek­le; ke­sin­lik, süre, tem­yiz şar­tı ve di­ğer usul ek­sik­lik­le­ri yö­nün­den ya­pı­lan ön in­ce­le­me so­nu­cun­da, tem­yiz di­lek­çe­le­ri­nin ka­bu­lü­ne ka­rar ve­ril­dik­ten ve Tet­kik Hâ­ki­mi ta­ra­fın­dan ha­zır­la­nan ra­por din­len­dik­ten son­ra dos­ya­da­ki bel­ge­ler in­ce­le­nip ge­re­ği dü­şü­nül­dü:

I. DAVA
Da­va­cı ve­ki­li dava di­lek­çe­sin­de; mü­vek­ki­li­nin BB­BB­B­bank A.Ş. Şu­be­si’ne ban­ka per­so­ne­li­nin tel­kin ve yön­len­dir­me­si ile para ya­tır­dı­ğı­nı, pa­ra­nın usul­süz ola­rak off sho­re he­sa­bı­na ak­ta­rıl­dı­ğı­nı, ta­lep edil­me­si­ne rağ­men pa­ra­nın geri öden­me­di­ği­ni ile­ri sü­re­rek ya­tı­rı­lan pa­ra­nın da­va­lı­dan tah­si­li­ne ka­rar ve­ril­me­si­ni ta­lep et­miş­tir. 

II. CE­VAP 
Da­va­lı ve­ki­li ce­vap di­lek­çe­sin­de; da­va­cı mev­du­atın­dan da­va­lı ban­ka­nın so­rum­lu ol­ma­dı­ğı­nı, hu­su­me­tin 
TMSF’ye yö­nel­til­me­si ge­rek­ti­ği­ni, da­va­nın za­ma­na­şı­mı­na uğ­ra­dı­ğı­nı sa­vu­na­rak da­va­nın red­di­ne ka­rar ve­ril­me­si­ni is­te­miş­tir.

III. İLK DE­RE­CE MAH­KE­ME­Sİ KA­RA­RI 
İlk De­re­ce Mah­ke­me­si­nin yu­ka­rı­da ta­rih ve sa­yı­sı be­lir­ti­len ka­ra­rı ile da­va­nın kıs­men ka­bu­lü­ne ka­rar ve­ril­miş­tir.

IV. İS­Tİ­NAF
A. İs­ti­naf Yo­lu­na Baş­vu­ran­lar 
İlk De­re­ce Mah­ke­me­si­nin yu­ka­rı­da be­lir­ti­len ka­ra­rı­na kar­şı sü­re­si için­de da­va­lı ve­ki­li ve ferî mü­da­hil TMSF ve­ki­li is­ti­naf baş­vu­ru­sun­da bu­lun­muş­tur.

B. İs­ti­naf Se­bep­le­ri
1. Da­va­lı ve­ki­li is­ti­naf di­lek­çe­sin­de özet­le; da­va­da hu­su­me­tin TMSF’ye yö­nel­til­me­si ge­rek­ti­ği­ni, da­va­lı ban­ka­nın so­rum­lu­lu­ğu­nun bu­lun­ma­dı­ğı­nı, mah­ke­me hük­mü­nün mad­di ge­rek­çe­ler, ek­sik ve ha­ta­lı bi­lir­ki­şi in­ce­le­me­le­ri, faiz he­sap ha­ta­sı, so­rum­lu­luk­la­rın tev­ci­hin­de cid­di ha­ta­lar bu­lun­ma­sı ne­de­niy­le bo­zul­ma­sı ge­rek­ti­ği­ni be­lir­te­rek hük­mün bo­zul­ma­sı­nı is­te­miş­tir.

2. Ferî mü­da­hil TMSF ve­ki­li is­ti­naf di­lek­çe­sin­de özet­le; da­va­nın za­ma­na­şı­mı­na uğ­ra­dı­ğı­nı, da­va­cı­nın ken­di ira­de­si ile pa­ra­sı­nın off sho­re he­sa­bı­na ak­ta­rıl­dı­ğı­nı, da­va­cı­nın mü­te­ra­fik ku­su­ru­nun tar­tı­şıl­ma­dı­ğı­nı, hük­me­di­len fa­izin ha­ta­lı ol­du­ğu­nu be­lir­te­rek hük­mün bo­zul­ma­sı­nı is­te­miş­tir.

C. Ge­rek­çe ve So­nuç
Böl­ge Ad­li­ye Mah­ke­me­si­nin yu­ka­rı­da ta­rih ve sa­yı­sı be­lir­ti­len ka­ra­rı ile İlk De­re­ce Mah­ke­me­si ka­ra­rı­nın faiz yö­nün­den ha­ta­lı ol­du­ğu ge­rek­çe­siy­le İlk De­re­ce Mah­ke­me­si ka­ra­rı kal­dı­rı­la­rak da­va­nın kıs­men ka­bu­lü ile 17.070,00 USD asıl ala­cak, 16.065,16 USD iş­le­miş faiz ol­mak üze­re top­lam­da 33.135,16 USD’nin, asıl ala­cak tu­ta­rı olan 17.070,00 USD’ye dava ta­ri­hin­den iti­ba­ren iş­le­ti­lecek fa­izi ile bir­lik­te da­va­lı­dan alı­na­rak da­va­cı­ya ve­ril­me­si­ne ka­rar ve­ril­miş­tir.

V. TEM­YİZ
A. Tem­yiz Yo­lu­na Baş­vu­ran­lar 
Böl­ge Ad­li­ye Mah­ke­me­si­nin yu­ka­rı­da be­lir­ti­len ka­ra­rı­na kar­şı sü­re­si için­de da­va­cı ve­ki­li, da­va­lı ve­ki­li ve ferî mü­da­hil TMSF ve­ki­li tem­yiz is­te­min­de bu­lun­muş­tur. 

B. Tem­yiz Se­bep­le­ri
1.Da­va­cı ve­ki­li tem­yiz di­lek­çe­sin­de özet­le; yar­gı­la­ma mas­raf­la­rı ve ve­ka­let üc­re­ti­nin ha­ta­lı ol­du­ğu­nu be­lir­te­rek ka­ra­rın bo­zul­ma­sı­nı is­te­miş­tir.

2.Da­va­lı ve­ki­li tem­yiz di­lek­çe­sin­de özet­le; is­ti­naf di­lek­çe­sin­de ile­ri sür­dü­ğü se­bep­ler­le ka­ra­rın bo­zul­ma­sı­nı is­te­miş­tir. 

3.Ferî mü­da­hil TMSF ve­ki­li tem­yiz di­lek­çe­sin­de özet­le; is­ti­naf di­lek­çe­sin­de ile­ri sür­dü­ğü se­bep­ler­le ka­ra­rın bo­zul­ma­sı­nı is­te­miş­tir.

C. Ge­rek­çe
1. Uyuş­maz­lık ve Hu­ku­ki Ni­te­len­dir­me 
 Uyuş­maz­lık, off sho­re he­sa­bı­na ak­ta­rı­lan da­va­cı mev­du­atı­nın iade­si is­te­mi­ne iliş­kin­dir. 

2. İl­gi­li Hu­kuk
 1. 818 sa­yı­lı Borç­lar Ka­nu­nu’nun (818 sa­yı­lı Ka­nun) 41 inci, 55 inci ve 60 ıncı mad­de­le­ri, 6762 sa­yı­lı Türk Ti­ca­ret Ka­nu­nu’nun (6762 sa­yı­lı Ka­nun) 321 inci ve 336 ncı mad­de­le­ri

 2. Yar­gı­tay İç­ti­ha­dı Bir­leş­tir­me Hu­kuk Ge­nel Ku­ru­lu (YİBHGK), 22.04.2022 ta­rih­li ve 2021/7 E., 2022/2 K. sa­yı­lı ka­ra­rı

3. De­ğer­len­dir­me
1. Da­ire­mi­zin 29.01.2020 ta­rih ve 2020/108 sa­yı­lı ya­zı­sı ile Da­ire­mi­zin gö­rev ala­nı iti­ba­riy­le bak­mak­ta ol­du­ğu çe­şit­li Türk ban­ka­la­rın­da­ki mev­du­at he­sap­la­rı­nın, sa­hip­le­ri­nin rı­za­sı veya bil­gi­si dı­şın­da ve­ya­hut ban­ka yö­ne­ti­ci ve ça­lı­şan­la­rı­nın (ör­güt­lü do­lan­dı­rı­cı­lık teş­kil et­ti­ği ceza mah­ke­me­si ka­rar­la­rı ile sap­ta­nan) teş­vik ve ça­ba­la­rı so­nu­cun­da yurt dı­şın­da fa­ali­yet gös­te­ren off sho­re ban­ka­la­rın­da­ki he­sap­la­ra ak­ta­rıl­dı­ğı id­di­ası ile Türk ban­ka­la­rı ve yö­ne­ti­ci­le­ri aley­hi­ne açı­lan ala­cak da­va­la­rın­da ilk ola­rak off sho­re ban­ka­la­rı­na kar­şı dava açıl­ma­sı­nın ge­rek­li ol­du­ğu, ora­dan so­nuç alı­na­ma­ma­sı hâ­lin­de ak­tar­ma iş­le­mi­ni ya­pan Türk ban­ka­la­rı­na dava açı­la­bi­le­ce­ği­ne ka­rar ve­ril­di­ği, daha son­ra­ki sü­reç­te ise da­va­ya konu off sho­re ban­ka­la­rı­nın mev­du­at he­sa­bı açan ve ak­tar­ma iş­le­mi­ni ya­pan Türk ban­ka­la­rı­nın hâ­kim or­tak­la­rı ta­ra­fın­dan ku­ru­lan ve mal var­lı­ğı bu­lun­ma­yan pa­ra­van şir­ket­ler ol­du­ğu­nun sap­tan­dı­ğı, bu­nun üze­ri­ne Da­ire­miz­ce or­tak mev­du­at he­sap­la­rı­nın açıl­dı­ğı ve ak­tar­ma iş­le­mi­nin ya­pıl­dı­ğı Türk ban­ka­la­rı ve yö­ne­ti­ci­le­ri aley­hi­ne anı­lan id­di­alar ile il­gi­li dava açı­la­bi­le­ce­ği ve ak­tar­ma iş­le­mi­ni ya­pan Türk ban­ka­la­rı­nın ve yö­ne­ti­ci­le­ri­nin 818 sa­yı­lı Ka­nun’un 41 inci ve 55 inci mad­de­le­ri ile 6762 sa­yı­lı Ka­nun’un 321 inci ve 336 ncı mad­de­le­ri ge­re­ğin­ce so­rum­lu ol­duk­la­rı so­nu­cu­na va­rıl­dı­ğı, bu da­va­lar­da za­ma­na­şı­mıy­la il­gi­li ola­rak ise za­ra­rın do­ğu­mu­nun esas alın­dı­ğı, bu kap­sam­da bazı ka­rar­lar­da off sho­re ban­ka­la­rı aley­hi­ne ya­sal iş­lem ya­pıl­ma­sın­dan son­ra za­ra­rın do­ğa­ca­ğı­nın, bazı ka­rar­lar­da he­sa­bı açan ve ak­tar­ma iş­le­mi­ni ya­pan Türk ban­ka­la­rı­nın yö­ne­ti­ci ve ça­lı­şan­la­rı­nın ban­ka­yı va­sı­ta kı­la­rak do­lan­dır­dık­la­rı­nın an­la­şıl­ma­sı ne­de­niy­le pa­ra­nın off sho­re ban­ka­la­rın­dan tah­sil edi­le­me­di­ği anda za­ra­rın do­ğa­ca­ğı­nın ve bazı ka­rar­lar­da ise pa­ra­nın off sho­re ban­ka­la­rın­dan tah­sil edil­me ola­na­ğı­nın kal­ma­dı­ğı­nın an­la­şıl­dı­ğı anda za­ra­rın do­ğa­ca­ğı­nın be­lir­til­di­ği, do­la­yı­sıy­la za­ma­na­şı­mı sü­re­si­nin de bu ta­rih­ler­de baş­la­ya­cak ol­ma­sı ne­de­niy­le za­ma­na­şı­mı de­fi­nin red­de­dil­me­si ge­rek­ti­ği­ne ka­rar ve­ril­di­ği; an­cak son za­man­lar­da bu tür da­va­lar­da za­ma­na­şı­mı­nın baş­lan­gı­cı ko­nu­sun­da de­ği­şik gö­rüş­le­rin or­ta­ya çık­tı­ğı ve sayı iti­ba­riy­le bir gö­rüş üze­rin­de ka­rar ver­me­ye ye­ter ço­ğun­luk sağ­la­na­ma­dı­ğı, öte yan­dan Da­ire­mi­zin yu­ka­rı­da be­lir­ti­len za­ma­na­şı­mı baş­lan­gı­cı ile il­gi­li de­ğer­len­dir­me­si­nin de­ğiş­me­si ge­rek­ti­ği ko­nu­sun­da da ço­ğun­luk gö­rü­şü­nün oluş­ma­sı se­be­biy­le Yar­gı­tay Ka­nu­nu’nun 15 inci mad­de­si­nin ikin­ci fık­ra­sı­nın (c) ben­di ge­re­ğin­ce bu tür da­va­lar­da za­ma­na­şı­mı baş­lan­gı­cı­nın han­gi ta­rih ol­ma­sı ge­rek­ti­ği hu­su­sun­da iç­ti­ha­dın bir­leş­ti­ril­me­si ta­lep edil­miş­tir. YİBHGK, 22.04.2022 ta­rih­li ve 2021/7 E., ve 2022/2 K. sa­yı­lı ka­ra­rı ile ne­ti­ce­ten mu­di­le­rin off sho­re ala­cak­la­rı­nın tah­si­li­ne yö­ne­lik aç­tık­la­rı da­va­lar­da za­ma­na­şı­mı­nın baş­lan­gı­cı­nın tes­pi­tin­de off sho­re he­sa­bı­na ak­tar­ma ta­ri­hi­nin esas alın­ma­sı ge­rek­ti­ği­ne ka­rar ve­ril­miş­tir.

2. Uyuş­maz­lı­ğın çö­zü­mü için konu ile il­gi­li ya­sal dü­zen­le­me ve kav­ram­la­rın açık­lan­ma­sın­da ya­rar var­dır. Dava ko­nu­su za­ra­rın doğ­du­ğu id­dia olu­nan ta­rih­te yü­rür­lük­te bu­lu­nan 818 sa­yı­lı Ka­nun’da dü­zen­le­nen ve 41 inci mad­de­sin­de ifa­de­si­ni bu­lan hak­sız fiil so­rum­lu­lu­ğu, ku­ral ola­rak za­rar ve­re­nin ku­sur­lu ol­ma­sı­na bağ­lı­dır. Ku­sur so­rum­lu­lu­ğu­na da­ya­nan hak­sız fiil 818 sa­yı­lı Ka­nun’un 41 inci mad­de­sin­de, “Me­su­li­yet Şar­tı” baş­lı­ğı al­tın­da; “Ge­rek kas­ten ge­rek ih­mal ve te­sey­yüp ya­hut ted­bir­siz­lik ile hak­sız bir su­ret­te di­ğer kim­se­ye bir za­rar ika eden şa­hıs, o za­ra­rın taz­mi­ni­ne mec­bur­dur. Ah­lâ­ka mu­ga­yir bir fiil ile baş­ka bir kim­se­nin za­ra­ra uğ­ra­ma­sı­na bi­le­rek se­be­bi­yet ve­ren şa­hıs, ke­za­lik o za­ra­rı taz­mi­ne mec­bur­dur.” şek­lin­de ifa­de edil­miş­tir. 01.07.2012 ta­ri­hin­de yü­rür­lü­ğe gi­ren 6098 Sa­yı­lı Türk Borç­lar Ka­nu­nu’nun (6098 sa­yı­lı Ka­nun) 49 uncu mad­de­sin­de de ben­zer bir dü­zen­le­me­ye gi­di­le­rek ku­sur­lu ve hu­ku­ka ay­kı­rı bir fi­il­le baş­ka­sı­na za­rar ve­re­nin bu za­ra­rı gi­der­mek­le yü­küm­lü ol­du­ğu be­lir­til­miş­tir. Ge­rek 818 sa­yı­lı Ka­nun’un 41 inci mad­de­si ge­rek­se 6098 sa­yı­lı Ka­nun’un 49 uncu mad­de­si, hu­ku­ka ay­kı­rı ku­sur­lu bir fi­il­le baş­ka­sı­na za­rar ve­ren kim­se­nin bu za­ra­rı taz­mi­ne mec­bur ol­du­ğu­nu be­lirt­mek­te­dir. Böy­le­ce hak­sız fi­il­den so­rum­lu­luk, taz­mi­nat bor­cu­nun kay­na­ğı­nı oluş­tur­mak­ta­dır. Hak­sız fiil ne­de­niy­le za­rar gö­ren ki­şi­nin ala­cak hak­kı ka­nun­da be­lir­ti­len sü­re­ler için­de ta­lep ve ta­kip edil­me­di­ği tak­tir­de za­ma­na­şı­mı­na uğ­rar. Bu du­rum­da za­rar­dan do­la­yı so­rum­lu tu­tu­lan ki­şi­le­rin borç­la­rı za­ma­na­şı­mı ne­de­niy­le son bu­lur. 818 sa­yı­lı Ka­nun’un 60 ıncı mad­de­sin­de, “Mü­ru­ru za­man” baş­lı­ğı al­tın­da; “Za­rar ve zi­yan ya­hut ma­ne­vi za­rar na­miy­le nak­di bir meb­lâğ te­di­ye­si­ne mü­te­al­lik dâva, mu­ta­zar­rır olan ta­ra­fın za­ra­ra ve fa­ili­ne it­tı­laı ta­ri­hin­den iti­ba­ren bir sene ve her hal­de za­ra­rı müs­tel­zim fi­ilin vu­ku­un­dan iti­ba­ren on sene mü­ru­run­dan son­ra is­ti­ma olun­maz. Şu ka­dar ki za­rar ve zi­yan dâ­va­sı, ceza ka­nun­la­rı mu­ci­bin­ce müd­de­ti daha uzun mü­ru­ru za­ma­na tabi ce­za­yı müs­tel­zim bir fi­il­den ne­şet et­miş olur­sa şah­sî dâ­va­ya da o mü­ru­ru za­man tat­bik olu­nur. Eğer hak­sız bir fiil, mu­ta­zar­rır olan ta­raf aley­hin­de bir ala­cak tev­lit et­miş olur­sa, mu­ta­zar­rır ken­di­si­nin taz­mi­nat ta­le­bi mü­ru­ru za­man ile sâ­kıt olsa bile o ala­ca­ğı ver­mek­ten im­ti­na ede­bi­lir” şek­lin­de dü­zen­len­miş olan za­ma­na­şı­mı, 6098 sa­yı­lı Ka­nun’un 72 nci mad­de­sin­de dü­zen­len­miş ve kısa olan bir yıl­lık za­ma­na­şı­mı sü­re­si iki yıla çı­ka­rıl­mış­tır. Hak­sız fi­il­den do­ğan ge­rek mad­di ge­rek­se ma­ne­vi taz­mi­nat da­va­la­rı, za­rar gö­ren ta­ra­fın za­ra­rı ve hak­sız fiil so­rum­lu­su­nun kim ol­du­ğu­nu öğ­ren­me­sin­den iti­ba­ren baş­lar. Her ne ka­dar Ka­nun “za­rar ve fa­ili­ne ıt­tı­la” de­miş­se de “fail” söz­cü­ğün­den “so­rum­lu kişi” an­la­şıl­ma­lı­dır. Za­rar gö­re­nin za­ra­rı öğ­ren­me­si de­mek de za­ra­rın var­lı­ğı, ma­hi­ye­ti ve esas­lı un­sur­la­rı hak­kın­da bir dava aç­ma­ya ve da­va­nın ge­rek­çe­le­ri­ni gös­ter­me­ye el­ve­riş­li bü­tün hâl ve şart­la­rı öğ­ren­miş ol­ma­sı de­mek­tir. Taz­mi­nat he­sa­bı­na ya­ra­ya­cak bü­tün ay­rın­tı­la­rın bi­lin­me­si ge­rek­mez (Ak­man, Ser­met/Bur­cu­oğ­lu, Ha­lûk/Al­top, Atil­lâ/ Te­ki­nay, Se­lâ­hat­tin Sul­hi: Te­ki­nay Borç­lar Hu­ku­ku Ge­nel Hü­küm­ler, 7. Bası, İs­tan­bul 1993, s.717-718). Za­ma­na­şı­mı sü­re­si ko­nu­sun­da ay­rık hü­küm bu­lun­sa da za­ma­na­şı­mı­nı dur­du­ran, ke­sen se­bep­ler, za­ma­na­şı­mı sü­re­le­ri­nin he­sa­bı­na iliş­kin ko­nu­lar­da ka­nu­nun za­ma­na­şı­mı­na iliş­kin ge­nel hü­küm­le­ri uy­gu­lan­mak­ta­dır (Kı­lı­çoğ­lu, Ah­met Mit­hat: Borç­lar Hu­ku­ku Ge­nel Hü­küm­ler, An­ka­ra 2005, s. 345). 818 sa­yı­lı Ka­nun’un 128 inci mad­de­si­ne göre za­ma­na­şı­mı sü­re­si, ala­ca­ğın mu­ac­cel ol­du­ğu ta­rih­ten iti­ba­ren iş­le­me­ye baş­lar. An­cak bazı ala­cak­la­rın ni­te­lik­le­ri ya da ala­cak­lı ile borç­lu ara­sın­da­ki iliş­ki­nin özel ni­te­li­ği za­ma­na­şı­mı sü­re­si­nin iş­le­me­si­ni hak­lı gös­ter­me­ye­bi­lir. Bu man­tık­tan ha­re­ket eden Borç­lar Ka­nu­nu­muz, za­ma­na­şı­mı­nı dur­du­ran ve ke­sen se­bep­le­re yer ver­miş­tir (Kı­lı­çoğ­lu, s. 651). Za­ma­na­şı­mı­nın dur­ma­sı de­mek, o ana ka­dar iş­le­miş olan za­ma­na­şı­mı sü­re­si­nin iş­le­di­ği nok­ta­da dur­ma­sı, buna yol açan se­be­bin or­ta­dan kalk­tı­ğı an­dan iti­ba­ren kal­dı­ğı yer­den iş­le­me­ye de­vam et­me­si de­mek­tir. Za­ma­na­şı­mı­nın ke­sil­me­si (kat’ı) ise borç­lu­nun veya ala­cak­lı­nın ya da hâ­ki­min bel­li fi­il­le­ri­nin so­nu­cu ola­rak iş­le­miş bu­lu­nan za­ma­na­şı­mı sü­re­si­nin yan­ma­sı ve ke­sil­me­ye ne­den olan olay­dan iti­ba­ren yeni bir za­ma­na­şı­mı sü­re­si­nin iş­le­me­ye baş­la­ma­sı­dır. Za­ma­na­şı­mı­nın ke­sil­me­si için za­ma­na­şı­mı­nın iş­le­mek­te ol­ma­sı ge­re­kir. Za­ma­na­şı­mı sü­re­si dol­muş­sa za­ma­na­şı­mı­nın ke­sil­me­si söz ko­nu­su ol­maz. Za­ma­na­şı­mı­nı ke­sen se­bep­ler 818 sa­yı­lı Ka­nun’un 133 üncü (6098 sa­yı­lı Ka­nun’un 154 üncü mad­de­si) mad­de­sin­de gös­te­ril­miş­tir. 818 sa­yı­lı Ka­nun’un 133 üncü mad­de­sin­de “Katı se­bep­le­ri” baş­lı­ğın­da; “Aşa­ğı­da­ki hal­ler­de mü­ru­ru za­man ka­te­dil­miş olur: 1-Borç­lu bor­cu ik­rar et­ti­ği, hu­su­siy­le faiz veya mah­su­ben bir mik­tar para veya re­hin ya­hut ke­fil ver­di­ği tak­dir­de. 2-Ala­cak­lı dava veya defi zım­nın­da mah­ke­me­ye veya ha­ke­me mü­ra­ca­at­la veya ic­rai ta­ki­bat ya­hut if­las ma­sa­sı­na mü­da­ha­le ile hak­kı­nı ta­lep ey­le­di­ği hal­de” şek­lin­de dü­zen­le­me mev­cut­tur. İl­gi­li mad­de­ye göre za­ma­na­şı­mı: borç­lu­nun bir fi­ili, ala­cak­lı­nın bir fi­ili, yar­gı­la­ma ve ta­ki­be iliş­kin bir iş­lem­le veya yar­gı­cın emir ve hük­müy­le ke­si­le­bi­lir. Ala­cak­lı­nın fi­il­le­ri ise dava aç­ma­sı, defi, dava zım­nın­da mah­ke­me­ye mü­ra­ca­at et­me­si, ha­ke­me baş­vur­ma­sı, icra ta­ki­bi­ne baş­vur­ma­sı veya if­las ma­sa­sı­na baş­vur­ma­sı şek­lin­de ger­çek­leş­mek­te­dir. Ala­cak­lı­nın bir mah­ke­me­de ala­ca­ğıy­la il­gi­li dava aç­ma­sı za­ma­na­şı­mı­nın ke­sil­me­si için ye­ter­li olup da­va­nın ni­te­li­ği önem arz et­me­mek­te­dir. Ay­rı­ca dava açıl­dık­tan son­ra hâ­ki­min du­ruş­ma es­na­sın­da veya dos­ya­da yap­tı­ğı her iş­lem ve hü­küm ile ta­raf­la­rın her iş­lem ve ey­le­mi so­nun­da za­ma­na­şı­mı ye­ni­den ke­si­lir, süre tek­rar iş­le­me­ye baş­lar.

3. Mül­ga 818 sa­yı­lı Ka­nun’un 60 ıncı mad­de­sin­de ise hak­sız fi­il­den za­rar gö­re­nin za­ra­rı­nın taz­mi­ni is­te­miy­le aça­ca­ğı da­va­la­rın za­ma­na­şı­mı sü­re­le­ri dü­zen­len­miş­tir. 6098 sa­yı­lı Ka­nun’un ko­nu­ya iliş­kin 49 uncu ve 72 nci mad­de­le­ri de aynı yön­de dü­zen­le­me içer­mek­te­dir. Anı­lan mad­de­ler ile hak­sız fi­il­le­re uy­gu­la­na­cak üç za­ma­na­şı­mı sü­re­si be­lir­len­miş­tir. Bun­lar; za­rar gö­re­nin za­ra­rı ve fa­ili öğ­ren­di­ği ta­rih­ten iti­ba­ren baş­la­ya­cak bir yıl­lık za­ma­na­şı­mı, fi­ilin vu­ku­un­dan iti­ba­ren iş­le­yecek on yıl­lık za­ma­na­şı­mı ve fi­ilin aynı za­man­da ceza ka­nun­la­rın­da dü­zen­len­miş ol­ma­sı hâ­lin­de uy­gu­la­na­cak olan ceza da­va­sı za­ma­na­şı­mı sü­re­le­ri­dir. Hak­sız fi­il­le­rin bir kıs­mı sa­de­ce hu­kuk açı­sın­dan de­ğil, ceza ya­sa­la­rı ba­kı­mın­dan da so­rum­lu­lu­ğu ge­rek­ti­rir. Hak­sız fi­ilin fa­ili, yani so­rum­lu­su ge­nel­lik­le daha ağır so­nuç­la­rı olan ceza ko­vuş­tur­ma­sı­na konu ola­bi­le­ce­ği sü­re­ce za­rar gö­re­nin hak­la­rı­nı yi­tir­me­si­nin ka­bul edil­me­si müm­kün de­ğil­dir. Bu ba­kım­dan hak­sız ey­lem aynı za­man­da ceza ka­nun­la­rı ge­re­ğin­ce bir suç teş­kil edi­yor­sa ve ceza ka­nun­la­rı ya da ceza hü­küm­le­ri­ni ih­ti­va eden sair ka­nun­lar bu ey­lem için daha uzun bir za­ma­na­şı­mı sü­re­si ta­yin et­miş­se taz­mi­nat da­va­sı da ceza da­va­sı­na iliş­kin za­ma­na­şı­mı sü­re­si­ne tabi olur. Ni­te­kim bu hu­sus YİBHGK’nın 07.12.1955 ta­rih­li ve 1955/17 E., 1955/26 K. sa­yı­lı ka­ra­rın­da da vur­gu­lan­mış­tır. Buna göre anı­lan mev­zu­at uya­rın­ca ceza da­va­sı za­ma­na­şı­mı sü­re­si­nin uy­gu­la­na­bil­me­si için ön­ce­lik­le za­rar ve­ren ey­le­min ceza ka­nu­nu veya ceza hük­mü ta­şı­yan özel ka­nun­lar­da suç ola­rak dü­zen­len­me­si ge­rek­li olup özel ka­nun­lar­da hak­sız ey­lem için baş­ka bir za­ma­na­şı­mı sü­re­si ta­yin edil­miş ol­ma­dık­ça hak­sız ey­lem­den do­ğan mad­di ve ma­ne­vi za­rar­la­rın taz­mi­ni için açı­la­cak da­va­lar­da 818 sa­yı­lı Ka­nun’un 60 ıncı (6098 sa­yı­lı Ka­nun’un 72 nci mad­de­si) mad­de­sin­de ön­gö­rü­len za­ma­na­şı­mı­nın uy­gu­lan­ma­sı ge­re­kir (Yar­gı­tay Hu­kuk Ge­nel Ku­ru­lu­nun (HGK), 09.10.2013 ta­rih­li ve 2013/4-36 E., 2013/1457 K. sa­yı­lı ka­ra­rı). Bu iti­bar­la şa­yet za­rar do­ğu­ran ey­lem aynı za­man­da ce­za­yı ge­rek­ti­rir ni­te­lik­te ise eğer ceza ka­nu­nun­da­ki ya da ceza hü­küm­le­ri­ni ta­şı­yan özel ka­nun­lar­da­ki bu ey­lem için ka­bul edi­len za­ma­na­şı­mı sü­re­si, 818 sa­yı­lı Ka­nun’daki bir yıl­lık sü­re­den daha kısa ise o za­man yine 818 sa­yı­lı Ka­nun’un 60 ıncı mad­de­si­nin bi­rin­ci pa­rag­ra­fın­da­ki süre (6098 sa­yı­lı Ka­nun’un 72 nci mad­de­si) ola­ya uy­gu­la­na­cak­tır. Ceza ka­nu­nun­da­ki za­ma­na­şı­mı sü­re­si 818 sa­yı­lı Ka­nun’un 60 ıncı mad­de­si­nin bi­rin­ci pa­rag­ra­fın­da­ki sü­re­den daha uzun ise o za­man bu uzun süre taz­mi­nat da­va­la­rı için de uy­gu­la­ma yeri bu­la­cak­tır. Böy­le bir du­rum­da uy­gu­lan­ma­sı söz ko­nu­su olan ceza da­va­sı za­ma­na­şı­mı sü­re­si ise fi­ilin ger­çek­leş­ti­ği ta­ri­he göre uy­gu­la­ma ala­nı bu­la­cak olan ve hâ­len yü­rür­lük­te­ki 5237 sa­yı­lı Türk Ceza Ka­nu­nu’nun 66 ncı mad­de­si­ne (mül­ga 765 sa­yı­lı Türk Ceza Ka­nu­nu’nun 102 nci mad­de­si­ne) göre be­lir­le­ne­cek­tir.

4. Yeri gel­miş­ken usu­lî ka­za­nıl­mış hak ku­ru­mu­na kı­sa­ca de­ği­nil­me­si ge­rek­mek­te­dir. Bu ku­rum, da­va­la­rın uza­ma­sı­nı ön­le­mek, hu­ku­ki alan­da is­tik­rar sağ­la­mak ve ka­rar­la­ra kar­şı ge­nel gü­ve­nin sar­sıl­ma­sı­nı ön­le­mek ama­cıy­la Yar­gı­tay uy­gu­la­ma­la­rı ile ge­liş­ti­ril­miş, öğ­re­ti­de ka­bul gör­müş ve usul hu­ku­ku­nun vaz­ge­çil­mez ana il­ke­le­rin­den biri hâ­li­ne gel­miş­tir. An­lam iti­ba­rıy­la bir da­va­da mah­ke­me­nin ya da ta­raf­la­rın yap­mış ol­du­ğu bir usul iş­le­mi ile ta­raf­lar­dan biri le­hi­ne doğ­muş ve ken­di­si­ne uyul­ma­sı zo­run­lu olan hak­kı ifa­de et­mek­te olup bu nok­ta­da bir mah­ke­me­nin Yar­gı­tay da­ire­sin­ce ve­ri­len boz­ma ka­ra­rı­na uy­ma­sı so­nun­da, ken­di­si için o ka­rar­da gös­te­ri­len şe­kil­de in­ce­le­me ve araş­tır­ma ya­pa­rak yine o ka­rar­da be­lir­ti­len hu­ku­ki esas­lar ge­re­ğin­ce hü­küm ver­me yü­küm­lü­lü­ğü do­ğa­ca­ğı gibi bazı ko­nu­la­rın boz­ma ka­ra­rı kap­sa­mı dı­şın­da kal­ma­sı yolu ile de usu­lî ka­za­nıl­mış hak ger­çek­le­şe­bi­lir. Boz­ma ka­ra­rı­na uy­muş olan mah­ke­me ke­sin­le­şen bu kı­sım­lar yö­nün­den ye­ni­den in­ce­le­me ya­pa­rak ak­si­ne ka­rar ve­re­mez. Bir baş­ka an­la­tım­la ke­sin­leş­miş bu kı­sım­lar, le­hi­ne olan ta­raf ya­ra­rı­na usu­lî ka­za­nıl­mış hak oluş­tu­rur (YİBHGK’nın 04.02.1959 ta­rih­li 1957/13 E., 1959/5 K. sa­yı­lı ka­ra­rı). An­cak mah­ke­me­nin boz­ma­ya uy­ma­sın­dan son­ra yeni bir iç­ti­ha­dı bir­leş­tir­me ka­ra­rı çık­ma­sı, uy­gu­lan­ma­sı ge­re­ken ka­nun hük­mü­nün ka­rar ke­sin­leş­me­den önce Ana­ya­sa Mah­ke­me­sin­ce ip­ta­li­ne ka­rar ve­ril­me­si, gö­rev, hak dü­şü­rü­cü süre, ke­sin hü­küm iti­ra­zı, harç ile boz­ma ka­ra­rı­nın mad­di ha­ta­ya da­yan­ma­sı hâl­le­rin­de usu­li ka­za­nıl­mış hak oluş­ma­sı müm­kün de­ğil­dir.

5. Yine yar­gı­la­ma­da da­va­lı­nın ya­nın­da ferî mü­da­hil sı­fa­tıy­la yer alan TMSF ve OYAK’ın du­ru­mun­dan bah­set­mek­te de ya­rar bu­lun­mak­ta­dır. 6100 sa­yı­lı Hu­kuk Mu­ha­ke­me­le­ri Ka­nu­nu’nun (6100 sa­yı­lı Ka­nun) 68 inci mad­de­sin­de (1086 sa­yı­lı Hu­kuk Usu­lü Mu­ha­ke­me­le­ri Ka­nu­nu’nun 57 nci mad­de­si) ferî mü­da­hi­lin, ya­nın­da ka­tıl­dı­ğı ta­ra­fın ya­ra­rı­na olan id­dia ve sa­vun­ma va­sı­ta­la­rı­nı ile­ri sü­re­bi­le­ce­ği, onun iş­lem ve açık­la­ma­la­rı­na ay­kı­rı ol­ma­yan her tür­lü usûl iş­lem­le­ri ya­pa­bi­le­ce­ği dü­zen­len­miş­tir. 6100 sa­yı­lı Ka­nun’un 68 inci mad­de­sin­de de be­lir­til­di­ği üze­re ferî mü­da­hil, le­hi­ne ka­tıl­dı­ğı ta­raf­la bir­lik­te ha­re­ket eder, yani onun yar­dım­cı­sı­dır. Hü­küm, le­hi­ne mü­da­ha­le edi­len ta­raf hak­kın­da ve­ril­di­ğin­den, bu hük­me kar­şı tem­yiz yo­lu­na baş­vur­ma yet­ki­si de do­ğal ola­rak bu ta­ra­fa ait­tir. Ni­te­kim Yar­gı­tay an­cak asıl ta­raf tem­yiz et­miş­se mü­da­hi­lin de ka­ra­rı tem­yiz ede­bi­le­ce­ği yö­nün­den ka­rar­lar ver­mek­te­dir. (HGK’nın 26.11.2014 ta­rih­li ve 1329 E., ve 985 K. sa­yı­lı ka­ra­rı). Ferî mü­da­hi­lin asıl ta­raf­la bir­lik­te ha­re­ket et­me­si, onun yap­tı­ğı usul iş­lem­le­ri­nin asıl ta­ra­fın iş­lem­le­ri­ne ay­kı­rı ol­ma­ma­sı­nı ge­rek­ti­rir. Buna kar­şı­lık ferî mü­da­hil, ya­nın­da ka­tıl­dı­ğı ta­ra­fın le­hi­ne olan iş­lem­le­ri ya­par­ken her de­fa­sın­da onun ön ona­yı­nı al­mak zo­run­da de­ğil­dir. Bi­lâ­kis o, ya­nın­da ka­tıl­dı­ğı ta­ra­fın­dan dava ta­kip yet­ki­si­ni kul­la­na­rak usul iş­lem­le­ri­ni ya­par, ya­nın­da ka­tıl­dı­ğı ta­raf ise bu iş­le­mi ge­çer­siz kı­la­bi­lir. Aksi tak­dir­de ferî mü­da­hi­lin yap­tı­ğı iş­lem­ler asıl ta­raf için so­nuç do­ğu­rur. Asıl ta­ra­fın ya­ra­rı­na ay­kı­rı iş­lem­ler ile dava üze­rin­de ta­sar­ruf so­nu­cu­nu do­ğu­ra­bi­lecek iş­lem­ler ferî mü­da­hil ta­ra­fın­dan ya­pı­la­maz (6100 sa­yı­lı Ka­nun’un 68 inci mad­de­si­nin bi­rin­ci fık­ra­sı­nın ikin­ci cüm­le­si). (Pek­ca­nı­tez, Ha­kan/Öze­kes, Mu­ham­met/Ak­kan, Mine/Kork­maz, Hül­ya Taş: Pek­ca­nı­tez Usûl, Me­de­ni Usûl Hu­ku­ku, Cilt I, İs­tan­bul 2017, s. 732). Ferî mü­da­hil le­hi­ne ka­tıl­dı­ğı ta­ra­fın­da da ha­zır ol­du­ğu du­ruş­ma­da da­va­yı veya sa­vun­ma­yı de­ğiş­ti­rir ya da ge­niş­le­tir şe­kil­de be­yan­lar­da bu­lu­nur ve le­hi­ne mü­da­ha­le­de bu­lu­nu­lan ta­raf buna iti­raz et­mez­se bu be­yan­lar le­hi­ne mü­da­ha­le edi­len ta­raf­ça ya­pıl­mış sa­yı­lır. Kar­şı ta­raf, mü­da­hi­lin yap­tı­ğı ve le­hi­ne mü­da­ha­le edi­len ta­ra­fın da zım­nen be­nim­se­di­ği bu da­va­yı de­ğiş­tir­me­ye veya sa­vun­ma­yı ge­niş­let­me­ye zım­nen veya açık­ça mu­va­fa­kat eder­se bu­nun­la dava de­ğiş­ti­ril­miş veya sa­vun­ma ge­niş­le­til­miş olur. (Kuru, Baki: Hu­kuk Mu­ha­ke­me­le­ri Usu­lü, İs­tan­bul 2001, C. IV, s. 3470). Ni­te­kim Da­ire­mi­zin 28.01.1975 ta­rih­li ve 3828 E. ve 482 K. sa­yı­lı ka­ra­rın­da da mü­da­hi­lin il­ti­hak et­ti­ği ta­ra­fın yar­dım­cı­sı ola­rak da­va­lı­nın sa­vun­ma se­bep­le­ri­ni izah ede­rek ka­nıt­la­ya­bi­le­ce­ği gibi has­mın mu­va­fa­ka­ti ha­lin­de müş­te­rek amaç ve ya­rar için ge­niş­le­te­bi­le­ce­ği veya de­ğiş­ti­re­bi­le­ce­ği, ce­vap di­lek­çe­sin­de ile­ri sü­rül­me­yen za­ma­na­şı­mı sa­vun­ma­sı için de du­ru­mun mü­da­hil yö­nün­den aynı ni­te­lik­te ol­du­ğu, mü­da­hi­lin müş­te­rek ama­ca uy­gun ola­rak da­va­ya il­ti­hak et­tik­ten son­ra, za­ma­na­şı­mı sa­vun­ma­sı­nı ile­ri sü­re­bi­le­ce­ği ve has­mın zım­nen ka­bu­lü ifa­de edecek bir za­man geç­tik­ten son­ra tev­si iti­ra­zın­da bu­lu­nur­sa bu iti­ra­zın mah­ke­me­ce na­za­ra alın­ma­ya­rak za­ma­na­şı­mı iti­ra­zı­nın (sa­vun­ma­sı­nın) in­ce­len­me­si ge­rek­ti­ği be­lir­til­miş­tir. 

6. Özet­le YİBHGK’nın, 22.04.2022 ta­rih­li ve 2021/7 E. ve 2022/2 K. sa­yı­lı ka­ra­rı ge­re­ğin­ce, mû­di­le­rin off sho­re ala­cak­la­rı­nın tah­si­li­ne yö­ne­lik aç­tık­la­rı da­va­lar­da za­ma­na­şı­mı­nın baş­lan­gı­cı­nın tes­pi­tin­de off sho­re he­sa­bı­na ak­tar­ma ta­ri­hi esas alı­na­rak, daha ön­ce­den tem­yiz in­ce­le­me­sin­den geç­miş dos­ya­lar ba­kı­mın­dan iç­ti­ha­dı bir­leş­tir­me ka­ra­rı­nın, usu­li ka­za­nıl­mış hak­kın is­tis­na­la­rın­dan biri ol­du­ğu gö­ze­ti­le­rek, za­ma­na­şı­mı­na ili­şen tem­yiz iti­raz­la­rı ko­nu­sun­da bir de­ğer­len­dir­me ya­pıl­ma­sı ve da­va­lı ta­raf­ça za­ma­na­şı­mı hu­su­sun­da bir tem­yiz se­be­bi ile­ri sü­rül­me­miş olsa dahi ferî mü­da­hil ta­ra­fın­dan tem­yiz ne­de­ni ola­rak ge­ti­ril­mek kay­dıy­la da­va­lı yö­nün­den za­ma­na­şı­mı in­ce­le­me­si­nin ya­pıl­ma­sı, dava ko­nu­su olay ba­kı­mın­dan ceza mah­ke­me­sin­ce ban­ka yö­ne­ti­ci­le­ri­nin ey­le­mi­nin do­lan­dı­rı­cı­lık ola­rak ni­te­len­di­ril­di­ği gö­ze­ti­le­rek uza­mış ceza za­ma­na­şı­mı sü­re­si­nin bu suça göre be­lir­len­me­si ve uza­mış ceza za­ma­na­şı­mı sü­re­si­nin 10 yıl­lık za­ma­na­şı­mı sü­re­sin­den kısa ol­ma­sı ha­lin­de her ha­lü­kar­da 10 yıl­lık za­ma­na­şı­mı sü­re­si­nin esas alın­ma­sı, za­ma­na­şı­mı dur­du­ran ve ke­sen se­bep­ler­den da­va­cı ta­raf­ça daha önce açıl­mış olan bir dava bu­lun­ma­sı ha­lin­de za­ma­na­şı­mı sü­re­si­nin, o da­va­nın ke­sin­leş­me ta­ri­hin­den iti­ba­ren 10 yıl ola­rak ka­bul edil­me­si ge­rek­mek­te­dir.

7. Tüm bu açık­la­ma­lar ışı­ğın­da so­mut uyuş­maz­lı­ğa ge­lin­di­ğin­de, da­va­cı­nın ban­ka­ya 1999 yı­lın­da para ya­tır­dı­ğı ve aynı yıl pa­ra­nın off sho­re he­sa­bı­na ak­ta­rıl­dı­ğı, işbu da­va­nın ise 2018 yı­lın­da 10 yıl­lık za­ma­na­şı­mı sü­re­sin­den son­ra açıl­dı­ğı, bu iti­bar­la da­va­nın za­ma­na­şı­mı se­be­biy­le red­di­ne ka­rar ve­ril­me­si ge­re­kir­ken ya­zı­lı şe­kil­de hü­küm te­si­si­nin doğ­ru ol­ma­dı­ğı an­la­şıl­dı­ğın­dan mah­ke­me ka­ra­rı­nın bo­zul­ma­sı­na ka­rar ver­mek ge­rek­miş­tir.
VI. KA­RAR
Açık­la­nan se­bep­ler­le,
Tem­yiz olu­nan Böl­ge Ad­li­ye Mah­ke­me­si ka­ra­rı­nın da­va­lı ban­ka ve ferî mü­da­hil TMSF ya­ra­rı­na BO­ZUL­MA­SI­NA,

Boz­ma se­be­bi­ne göre da­va­cı ve­ki­li­nin ve da­va­lı ve­ki­li­nin tüm, ferî mü­da­hil TMSF ve­ki­li­nin di­ğer tem­yiz iti­raz­la­rı­nın in­ce­len­me­si­ne şim­di­lik yer ol­ma­dı­ğı­na, 

Pe­şin alı­nan tem­yiz ka­rar har­cı­nın is­tek hâ­lin­de il­gi­li­le­re iade­si­ne, 

Dos­ya­nın ka­ra­rı ve­ren Böl­ge Ad­li­ye Mah­ke­me­si­ne gön­de­ril­me­si­ne, 

09.01.2023 ta­ri­hin­de oy bir­li­ğiy­le ka­rar ve­ril­di.

KARARI YAZDIR


Aşağıdaki arama terimleri ile ilgili kararlara etiketlere tıklayarak ulaşabilirsiniz :
off shore alacak zamanaşımı alacağın tahsili bankacılık işleminden kaynaklanan tazminat istemi
Bu kararı Favorilerinize Eklemek için giriş yapın veya üye olun

Bu kategorideki diğer İçtihatlardan bazıları